Encyklopedia Inwestora
A | B | C | D | E | F | G | H | I | J | K | L | M | N | O | P | Q | R | S | T | U | V | W | X | Y | Z
A
Akcje
Udziały w spółce dające prawo do głosu i zysków.
Alpha (Jensen’s Alpha)
Pokazuje, czy portfel osiągnął wynik lepszy niż „powinien” przy danym poziomie ryzyka. Pozytywna alfa = inwestor „pokonał rynek”.
Analiza techniczna
Badanie wykresów i trendów cenowych.
Analiza fundamentalna
Ocena kondycji finansowej spółki.
Arbitraż
Wykorzystywanie różnic cen na różnych rynkach.
Alokacja aktywów
Podział kapitału między różne klasy aktywów.
Average Cost / DCA
Strategia regularnych zakupów niezależnie od kursu.
B
Bessa (Bear Market)
Długotrwały spadek cen, zwykle o ≥20%.
Beta
Wskaźnik wrażliwości spółki na zmiany rynku.
Benchmark
Punkt odniesienia do oceny wyników (np. WIG20).
Blue chipy
Duże, stabilne spółki o dobrej renomie.
Bid (Cena kupna)
Najwyższa cena oferowana przez kupującego.
Bilans
Zestawienie aktywów, pasywów i kapitałów firmy.
C
CAGR
Średnioroczna stopa zwrotu z inwestycji.
CAPEX
To wydatki firmy na zakup, ulepszenie lub utrzymanie środków trwałych (np. budynków, maszyn, sprzętu), które mają służyć przez dłuższy czas i wspierać rozwój biznesu.
Cash Flow
Gotówka wpływająca i wypływająca z firmy.
Cena rynkowa
Aktualna cena aktywa na giełdzie.
Cena/zysk (P/E)
Wskaźnik pokazujący, ile inwestor płaci za 1 zł zysku.
CPI
Wskaźnik inflacji konsumenckiej.
Certyfikat inwestycyjny
Instrument zbiorowego inwestowania.
Current Ratio
Aktywa obrotowe ÷ zobowiązania krótkoterminowe. Pokazuje zdolność firmy do spłaty bieżących zobowiązań.
D
DCA (Dollar Cost Averaging)
Systematyczne inwestowanie tej samej kwoty.
Debt/Equity
Całkowite zadłużenie spółki w stosunku do kapitału własnego. Pomaga ocenić ryzyko niewypłacalności.
Dividend Growth
Średni wzrost dywidend na przestrzeni kilku lat – pokazuje, czy firma systematycznie zwiększa wypłaty.
Drawdown
Maksymalny spadek wartości portfela od szczytu.
Dywidenda
Część zysku wypłacana akcjonariuszom.
Dywidenda brutto/netto
Kwota przed i po opodatkowaniu.
Dźwignia finansowa
Inwestowanie za pożyczone środki.
E
EBITDA
Zysk przed odsetkami, podatkami, amortyzacją i deprecjacją.
EBIT
Zysk operacyjny firmy przed odsetkami i podatkami – pokazuje, ile firma zarabia z podstawowej działalności.
ETF
Fundusz notowany na giełdzie – pasywne inwestowanie w indeks.
EPS
Zysk przypadający na jedną akcję.
Efektywność rynku
Teoria, że ceny odzwierciedlają wszystkie informacje.
Ekspozycja
Stopień zaangażowania w dane aktywo lub rynek.
Euforia rynkowa
Przesadny optymizm inwestorów prowadzący do bańki.
EV/EBITDA
Wartość przedsiębiorstwa (kapitalizacja + dług) do zysków operacyjnych. Porównuje rentowność różnych firm.
EV/Sales
Wartość firmy względem przychodów. Używane przy porównywaniu np. startupów lub spółek bez zysku.
Expense Ratio
Procent rocznych kosztów zarządzania funduszem – np. ETF czy fundusz aktywny (im niższy, tym lepiej).
F
Fundusz inwestycyjny
Zbiorowe inwestowanie zarządzane przez specjalistów.
Free Cash Flow
Realna gotówka, jaka zostaje firmie po opłaceniu kosztów operacyjnych i inwestycji (CAPEX).
Free float
Liczba akcji dostępnych w obrocie giełdowym – im większy, tym lepsza płynność..
FFO
Zysk operacyjny REIT-ów po korektach.
Fuzja
Połączenie dwóch firm.
Forward P/E
Wycena akcji względem prognozowanych zysków.
G
Gap (luka cenowa)
Różnica między ceną zamknięcia a otwarcia – często po ważnych wydarzeniach.
Giełda
Zorganizowany rynek obrotu papierami wartościowymi.
GPW
Giełda Papierów Wartościowych w Warszawie.
Gospodarka
Całokształt działalności ekonomicznej państwa.
Growth investing
Inwestowanie w szybko rosnące spółki.
Gross margin (marża brutto)
Udział zysku brutto w przychodach.
H
Hossa
Długotrwały wzrost cen aktywów.
Hedging
Strategia ograniczająca ryzyko – np. kupujesz akcje i ubezpieczasz się przez opcje lub ETF-y odwrotne.
High Yield
Obligacje lub akcje z wysokimi wypłatami (np. dywidendami), ale często większym ryzykiem.
Holding
Czas trwania inwestycji.
Historia dywidendowa
Ciągłość i wzrost wypłat dla akcjonariuszy.
I
Inflacja
Wzrost cen towarów i usług – powoduje, że Twoje pieniądze tracą siłę nabywczą.
Information Ratio
Sprawdza, jak regularnie i skutecznie portfel bije swój punkt odniesienia (benchmark). Im wyższy wskaźnik – tym lepszy i bardziej powtarzalny wynik inwestycyjny.
Indeks giełdowy
Koszyk wybranych spółek pokazujący kondycję rynku – np. WIG20, SP 500, Nasdaq.
IPO (Initial Public Offering)
Pierwsze wejście spółki na giełdę – „debiut” i szansa na kupno jej akcji.
Instrument pochodny
Aktywo zależne od ceny innego (np. kontrakty).
Inwestor indywidualny
Osoba fizyczna inwestująca prywatnie.
IRR (Internal Rate of Return)
Pokazuje, jaka byłaby roczna stopa zwrotu z inwestycji, uwzględniając wszystkie wpływy i wypływy gotówki, gdyby działała „idealnie”. Pomaga porównywać projekty.
J
Jednostka uczestnictwa
Część funduszu inwestycyjnego otwartego.
Joint venture
Współpraca firm przy realizacji inwestycji.
Junk Bonds (obligacje śmieciowe)
Obligacje o wysokim ryzyku niewypłacalności – oferują większy zysk, ale są bardziej ryzykowne.
K
Kapitalizacja rynkowa
Wartość spółki na giełdzie = liczba akcji × cena akcji.
Korekta
Tymczasowy spadek cen (zwykle 5–10%) w trendzie wzrostowym – zdrowa część rynku.
Koszt alternatywny
Co tracisz, wybierając jedną inwestycję zamiast innej – np. trzymanie gotówki zamiast ETF-u.
Księgowość
Rejestrowanie operacji finansowych firmy.
KYC (Know Your Customer)
Procedury identyfikacji klienta.
L
Limit
Zlecenie po określonej (lub lepszej) cenie.
Leverage (dźwignia finansowa)
Wykorzystanie pożyczonych środków do zwiększenia zysków (i ryzyka).
Lokata
Produkt oszczędnościowy o stałym oprocentowaniu.
Licencja maklerska
Uprawnienia do zawierania transakcji na rynkach finansowych.
Lista obserwacyjna
Zestawienie interesujących aktywów do śledzenia.
LTV (Loan to Value)
Wskaźnik kredytowy – ile długu przypada na wartość aktywa (np. w nieruchomościach).
LT Debt/Equity
Dług długoterminowy w stosunku do kapitału własnego. Pokazuje zadłużenie spółki w dłuższym terminie.
M
Market Cap
Wartość rynkowa spółki = liczba akcji × cena akcji.
Marża operacyjna
Zysk operacyjny jako procent przychodów.
MACD
Indykator techniczny do analizy trendu.
Margin Call
Żądanie uzupełnienia depozytu zabezpieczającego.
MIRR (Modified Internal Rate of Return)
Ulepszona wersja IRR, uwzględnia różne koszty finansowania i reinwestycji. Bardziej realistyczna niż standardowe IRR.
Momentum
Strategia inwestycyjna bazująca na sile trendu.
MWRR (Money-Weighted Rate of Return)
Bardziej realistyczny wskaźnik: uwzględnia dokładnie kiedy i ile pieniędzy wpłaciłeś i wypłaciłeś, więc lepiej oddaje Twój rzeczywisty wynik.
N
Notowania
Ceny aktywów w czasie rzeczywistym.
NAV (Net Asset Value)
Wartość aktywów netto w funduszu – często używana do wyceny jednostek.
Nowa emisja akcji
Wprowadzenie nowych akcji na rynek.
Nasdaq
Amerykańska giełda papierów wartościowych, skupiona na technologiach.
O
Obligacje
Dłużne papiery wartościowe emitowane przez firmy lub państwa.
Oprocentowanie
Procentowy koszt pożyczki lub zysk z lokaty.
Opcje
Kontrakt dający prawo (ale nie obowiązek) kupna lub sprzedaży aktywa po określonej cenie.
Overvalued
Aktywo wycenione powyżej jego wartości fundamentalnej.
OPEX
To codzienne koszty operacyjne firmy – pensje, rachunki, materiały. Nie są to inwestycje, tylko koszty bieżące działania.
Operating Cash Flow
Przepływy gotówkowe generowane przez podstawową działalność – miernik zdrowia operacyjnego firmy.
OFE
Otwarty Fundusz Emerytalny – część systemu emerytalnego w Polsce.
P
Pasywa
Źródła finansowania majątku firmy (kapitał + zobowiązania).
Payout Ratio
Jaka część zysku netto jest wypłacana inwestorom jako dywidenda. Zbyt wysoki = ryzyko obniżki (ta reguła nie dotyczy REITów).
Podatek Belki
Podatek od zysków kapitałowych w Polsce (19%).
Portfel inwestycyjny
Zestaw aktywów posiadanych przez inwestora.
Poziom ryzyka
Ocena potencjalnej zmienności inwestycji.
(P/E) Cena/Zysk
Wskaźnik wyceny spółki – cena akcji do zysku na akcję.
PEG Ratio
Wskaźnik cena/zysk do wzrostu zysków – pozwala lepiej ocenić „czy coś jest tanie” przy spółkach wzrostowych.
(P/B) Price-to-Book
Cena akcji względem wartości księgowej firmy – użyteczne przy wycenie spółek „tradycyjnych”.
Price/Cash
Cena akcji do przepływów pieniężnych (cash flow). Pomaga ocenić, czy firma generuje gotówkę.
Price/Free Cash Flow
Cena akcji do wolnych przepływów pieniężnych (po inwestycjach i kosztach). Bardziej precyzyjny niż Price/Cash.
(P/S) Price to Sales
Cena akcji w stosunku do przychodów na akcję. Pokazuje, ile płacisz za 1 zł sprzedaży firmy.
Q
Quantitative Easing (luzowanie ilościowe)
Polityka banków centralnych polegająca na „drukowaniu pieniądza”, by wspierać gospodarkę (np. poprzez skup obligacji).
Quick Ratio
To samo co Current Ratio, ale bez zapasów – bardziej konserwatywna miara płynności.
R
Rentowność
Miara zysku względem nakładów.
Rebalancing
Przywracanie proporcji w portfelu – np. gdy akcje za bardzo urosły względem obligacji, to je „przycinasz”.
Return on Assets (ROA)
Ile firma zarabia na każdym 1 zł swoich aktywów. Im wyższy, tym lepiej zarządza zasobami.
Return on Equity (ROE)
Zysk w stosunku do kapitału własnego – ile firma zarabia dla właścicieli.
Return on Invested Capital (ROIC)
Zysk z zainwestowanego kapitału – lepszy wskaźnik niż ROE, bo obejmuje też długi.
REIT
Fundusz inwestujący w nieruchomości generujące dochód.
Risk-adjusted return
Zysk z uwzględnieniem podejmowanego ryzyka – bo nie chodzi tylko o to, ile zarabiasz, ale jak.
Rynek
Miejsce spotkania podaży i popytu.
Ryzyko
Prawdopodobieństwo wystąpienia straty.
S
Sharpe Ratio
Pokazuje, ile dodatkowego zysku (ponad tzw. bezpieczną lokatę np. obligacje skarbowe) zarabiasz za każdą jednostkę ryzyka (czyli zmienności). Im wyższy – tym lepiej.
Sortino Ratio
Bardzo podobny do Sharpe’a, ale liczy tylko „złe” ryzyko – czyli bierze pod uwagę tylko spadki wartości, a nie całą zmienność. Lepszy do oceny ochrony kapitału.
Short selling
Sprzedaż pożyczonych akcji z zamiarem ich odkupienia taniej.
Split akcji
Podział jednej akcji na kilka – bez zmiany wartości firmy.
Stopa zwrotu
Procentowa zmiana wartości inwestycji.
Spread
Różnica między ceną kupna a sprzedaży aktywa.
Strategia inwestycyjna
Plan działania przy podejmowaniu decyzji inwestycyjnych.
Stop Loss
Zlecenie, które automatycznie sprzedaje aktywo, jeśli cena spadnie do określonego poziomu – ogranicza straty.
T
Ticker
Skrócony symbol akcji na giełdzie.
Trend
Ogólny kierunek ruchu ceny aktywa.
Treynor Ratio
Mierzy, ile zysku wygenerował portfel w relacji do ryzyka rynkowego (tzw. beta). Użyteczny, jeśli chcesz porównać zarządzających funduszami.
TP (Take Profit)
Zlecenie automatycznie zamykające pozycję przy zysku.
TWRR (Time-Weighted Rate of Return)
Pokazuje, jak dobrze radzi sobie Twój portfel inwestycyjny bez wpływu wpłat i wypłat. Mierzy tylko skuteczność inwestycji, nie strategii wpłat.
U
Udział
Część własności w spółce.
Ujemne stopy procentowe
Gdy trzymanie pieniędzy w banku kosztuje.
USD
Symbol dolara amerykańskiego – najważniejszej waluty światowej.
V
Value investing
Inwestowanie w niedowartościowane spółki.
Volatility
Zmienne tempo zmian cen – miara ryzyka.
VIX
Indeks strachu – pokazuje oczekiwaną zmienność na rynku.
W
Wolumen
Liczba transakcji w określonym czasie.
WIG
Warszawski Indeks Giełdowy – ogólny indeks GPW.
Wartość księgowa
Aktywa spółki pomniejszone o zobowiązania.
X
XIRR (Extended IRR)
To sposób mierzenia, ile naprawdę zarobiłeś na inwestycji, biorąc pod uwagę różne kwoty wpłat i wypłat dokonane w różnych dniach. Idealny dla portfeli z dopłatami.
Z
Zysk netto
Zysk po wszystkich kosztach, podatkach i odliczeniach.
Zlecenie z limitem
Kupno lub sprzedaż po określonej cenie lub lepszej.
Zabezpieczenie
Środek ochrony przed stratą (hedging, aktywa rzeczowe itp.).